Screen perde rehberi

Screen perde nedir?

Screen, güneş ışığını süzen ama gün ışığını tümüyle dışarıda bırakmayan tekstil bir güneş korumasıdır; iç ve dış mekânda kullanılır ^[1]. Rulo stor olarak da yapılır; Almancada "Screen-Rollo", İngilizcede "solar shade" denir ^[8][9].

Yaygın türde PVC kaplı cam elyafı iplikleri yarı saydam bir ızgara yapısına dokunur ^[1]. Bileşim tek değildir: bir üreticinin kumaşı %36 cam elyafı ve %64 PVC ^[2], başka bir üreticininki %36 cam elyafı ve %64 vinildir ^[6]; bir katalogda %4 açıklıklı kumaş PVC ve polyester karışımıdır ^[8], bir başka kumaşın tabanı ise polyester mikro iplikten yapılır ^[5].

Açıklık oranı ve renk

Açıklık oranı kumaşın ne kadar sıkı dokunduğunu gösterir: oran düştükçe güneş daha çok kesilir ama dışarısı daha az görünür ^[9][8]. Güneş geçirgenliğini büyük ölçüde açıklık oranı belirler; renk ise görünür ışık geçirgenliğini (Tv), yani parlamayı ne kadar azalttığını değiştirir ^[10].

Renk etkisi aynı açıklık oranında bile büyüktür. Bir üreticinin %1 açıklıklı kumaşında beyaz renkte Tv 20, güneş yansıtma 71 iken antrasit gri renkte Tv 3, güneş yansıtma 9, soğurma 88'dir (değerler yüzde) ^[2]. Başka bir üreticinin %4 açıklıklı kumaşında beyazda Tv 17, antrasitte Tv 5'tir ^[5]. Açık renk ısıyı daha çok yansıtır ama Tv'si yüksek olduğu için parlamayı daha az azaltır; koyu renk parlamayı daha çok azaltır ve dışarı görüşü daha net tutar ^[10][9][6].

Bir üreticide açıklık büyüdükçe aynı renkte Tv de yükselir: beyaz kumaşta %3 açıklıkta Tv 13, %5 açıklıkta Tv 17'dir ^[7][6]. Dışa bakan yüzü açık, içe bakan yüzü koyu iki yüzlü kumaşlar da vardır: dış yüz ısıyı yansıtır, iç yüz parlamayı azaltır ^[10].

Föydeki değerler: Tv, gtot ve EN 14501

EN 14501, güneş koruma ürünlerinin ısıl konfor (güneş faktörü gtot, ikincil ısı transfer faktörü, doğrudan güneş geçirgenliği) ve görsel konfor (karartma, parlama kontrolü, gece mahremiyeti, dışarıyla görsel temas, gün ışığı kullanımı, renk geri verimi) özelliklerini ve sınıflarını tanımlar ^[11]. Güncel sürüm EN 14501:2021+A1:2025'tir; 2021 sürümü geri çekilmiştir ^[11][12].

gtot kumaşın tek başına değeri değil, kumaş ile camın birlikte değeridir; bu yüzden bir üretici aynı kumaş için iki ayrı cama göre iki gtot verir (örneğin beyaz kumaşta 0,34 ve 0,25) ^[2]. Kıyaslarken aynı cam tipine bakın. Föydeki sütunlar güneş geçirgenliği (Ts), yansıtma (Rs), soğurma (As) ve görünür ışık geçirgenliğidir (Tv) ^[5].

Dikkat: katalogdaki "en çok %97" ifadesi UV satırı da olabilir, ışık süzme (Tv) iddiası da; ikisi ayrı kalemdir. Bir üreticinin föyünde UV süzme satırı ile "ışığın %97'si süzülür (Tv = %3)" yazısı ayrı kalemlerdir ve %3 yalnız en koyu renk içindir; aynı kumaşın beyazında Tv 20'dir ^[2]. Aynı üreticinin başka bir föyünde başlık "Tv = %3" der; tabloda bu değere yalnız %3 açıklıkta en koyu iki renk ulaşır, %5 açıklıkta en düşük Tv 5'tir ^[3]. Önerimiz: slogana değil tablodaki değere bakın. Bu föyler 2015 tarihlidir ve üretici yalnız kendi sitesindeki veriyi geçerli sayar; güncel değeri üreticiden isteyin ^[2].

Ofiste ekran parlaması

AB kuralına göre ekranlı çalışılan yerlerde pencerelere gün ışığını azaltan uygun ve ayarlanabilir bir örtü takılmalıdır; kural örtünün türünü belirtmez ^[15]. İngiltere iş sağlığı kurumu, masayı ve ekranı parlamayı önleyecek biçimde yerleştirmeyi ve perde ya da storları rahatsız eden ışığa göre ayarlamayı önerir ^[13][14].

Parlamayı azaltma gücünü kumaşın Tv değeri gösterir ve Tv renkten etkilenir: düşük Tv parlamayı daha çok azaltır ^[10]. Bir üreticinin föyünde EN 14501 parlama kontrolü sınıfı aynı %1 kumaşta beyaz renkte 1, antrasitte 3'tür ^[2]. Önerimiz: ekranlı çalışma alanında düşük Tv'li kumaşı seçin ve masa yerleşimini de birlikte düşünün; koyu renk iç montajda daha çok ısı geçirir ve gün ışığını daha çok azaltır ^[2][10].

Gece mahremiyeti

Bir üreticiye göre gündüz çoğunlukla dışarısı görünür, dışarıdan içerisi daha az görünür; geceleri içeride ışık yanarken etki tersine döner ve dışarıdan içerisi görülebilir ^[9]. Önerimiz: geceleri mahremiyet için screen'in önüne tül ya da fon perde katmanı ekleyin.

Bir üreticinin föylerinde EN 14501 gece mahremiyeti sınıfı %1 açıklıkta 2, %5 açıklıklı beyaz kumaşta 1, %10 açıklıklı serinin en açık satırında 0'dır ^[2][4]. Gece etkisini yazan üretici, tek başına screen'in banyo ve yatak odasından çok oturma odası ve mutfak gibi ortak alanlarda iyi çalıştığını yazar ^[9]. Önerimiz: katmanları pencereden içeriye stor, tül, fon sırasıyla kurun.

İç montaj, dış montaj ve ZIP

Önerimiz evde tavan montajıdır: screen cama en yakın katmanda kalır, tül ve fon önüne gelir. Aynı kumaş dışa takıldığında içeri geçen ısı belirgin biçimde azalır: bir üreticinin föyünde beyaz kumaşta gtot dışta 0,14, içte 0,35'tir (alçak emisyonlu çift cam, tip C) ^[5].

Koyu renkli kumaş ısıyı soğurur; pencerenin içine takıldığında soğurulan ısı içeri geçen ısıya eklenir ^[10]. Aynı föyde, aynı camla antrasit kumaşta gtot dışta 0,11, içte 0,54'tür ^[5]. Dış mekân screen'lerinde yaygın türlerden biri, kumaşın indirilirken fermuarla yan raya bağlandığı ZIP sistemidir ^[1]; bir üreticinin ZIP dikey tentesinde yanlarda boşluk kalmaz ve rüzgâr dayanımı EN 13561'e göre sınıf 3'tür ^[16]. İç storlar EN 13120'ye, dış storlar EN 13561'e bağlıdır ^[17].

Yangın sınıfı

Yangın sınıfı kumaşa göre değişir: bir üreticinin cam elyaflı kumaşı Avrupa sınıfı C-s3-d0 ^[2], başka bir üreticinin polyester tabanlı kumaşı B-s2,d0 ^[5] taşır. Önerimiz: kamu ve konaklama projelerinde seçtiğiniz kumaşın sınıf belgesini isteyin.

EN 13501-1'de s3, duman için s1 ve s2 koşullarının sağlanmadığını; d0, 600 saniye içinde alevli damla oluşmadığını gösterir; yanmaz sınıfı A1'dir ^[18]. Almanya'daki B1 sınıfı "zor alevlenir" anlamına gelir, "yanmaz" değildir ^[1]. Bir üreticinin iki kumaşlık föyünde onayların bir kısmı yalnız birine aittir ^[3]; bir üreticinin föyünde ise yalnız ABD testleri yazılıdır ^[6].

Bakım ve temizlik

Bir üreticinin rulo stor kumaşı talimatına göre toz tüy tozluk ya da basınçlı havayla alınır; kumaş ovulmaz, çözücü ve aşındırıcı kullanılmaz; leke hafif deterjanlı ılık suya batırılmış sünger ya da yumuşak fırçayla hafifçe tamponlanır ve stor tamamen kuruyana kadar aşağıda bırakılır ^[19].

Polimer kaplı bir kumaş için üretici boya çözücülerinden, çamaşır suyundan ve kuaterner amonyum ya da fenol içeren temizleyicilerden kaçınılmasını ister ^[20]. Her zaman kendi kumaşınızın föyündeki talimata uyun.

Çocuk güvenliği

Avrupa standartları Eylül 2014'ten beri bütün storların çocuklar için boğulma riskini sınırlayacak biçimde tasarlanıp üretilmesini ve takılmasını ister; rulo storlar da kapsamdadır ^[21]. AB kararına göre iç storlar en az 0–42 aylık çocuklar için doğuştan güvenli tasarımda olmalıdır ^[22].

EN 13120 rulo storları da kapsar ^[17]. Föylerde görülen "class 3 EN 13120" ifadesi 10.000 çevrimlik mekanik dayanım testidir, çocuk güvenliği testi değildir ^[2]. Güvenlik şartları için EN 13120:2009+A1:2014, EN 16433:2014 ve EN 16434:2014'e bakın ^[21].

• Önerimiz: çocuklu evde ipsiz bir model düşünün; motorlu modelde çalıştırma ipi kalkar ama iç iplerin riski kalkmaz ^[22].
• İpli modellerde güvenlik düzeneğini takın ve ipleri çocukların erişemeyeceği yerde tutun ^[21][22].